Tag Archief van: logistiek vastgoed

,

Logistiek vastgoed blijft het meest aantrekkelijk

Hoewel het totale volume in vastgoedbeleggingen in 2019 wereldwijd met 5% afnam, blijven beleggers in 2020 geld steken in vastgoed. Wel zijn de verschillen per sector groot, stelt UBS Asset Management in zijn eerste vastgoedoutlook van dit jaar. Voor Europa verwacht de vermogensbeheerder in 2020, ondanks de recordrendementen, geen prijscorrectie.

De wereldwijde vastgoedbeleggingen daalden in 2019 ten opzichte van 2018 met 5% naar 941 miljard dollar. Azië-Pacific zag met 10% de grootste volumedaling, gevolgd door EMEA waar de volumes met 7% daalden. In Noord- en Zuid-Amerika nam de activiteit licht af met 1%.

Verschillende factoren
Volgens Fergus Hicks, vastgoedstrateeg bij UBS AM zijn er verschillende factoren die de vertraging verklaren. “De afname van de economische groei in veel landen, heeft het sentiment flink beïnvloed. Ook de onzekerheid over de handelsoorlog tussen de VS en China had zijn invloed, en recent is daar nog de impact van het coronavirus op met name de Aziatische markt bij gekomen. Daarnaast zorgt een tekort aan beschikbaar vastgoed in veel regio’s ervoor dat beleggers hun onroerend goed niet van de hand doen.”

Duidelijke verschillen per sector
Toch zijn er volgens UBS Asset Management duidelijke verschillen per sector. In 2019 daalden de kantoorvolumes wereldwijd met 3% en de hotelvolumes met 6%. In de uitdagende retailsector heeft het gebrek aan vraag gezorgd voor lagere prijzen, waardoor de wereldwijde beleggingsvolumes in dit segment met 25% daalde.

Daarentegen stegen de transactievolumes van industriële volumes met 3% en die van woningen met 4%. Er was ook een lichte terugval in de internationale kapitaalstromen en op wereldwijd niveau daalde het aandeel grensoverschrijdende transacties, met uitzondering van de Azië-Pacific. Zuid-Koreanen blijken de meest actieve kopers buiten hun eigen regio.

Voor Europa verwacht hoofdstrateeg Gunnar Herm dat de afzwakking van de economie op de vraag zal blijven drukken. “Aangezien de rente dit jaar waarschijnlijk niet stijgt, verwachten we in 2020 geen prijscorrectie, ondanks het feit dat de rendementen in de meeste Europese steden een piek bereiken.”

Industriële sector best presterend
Volgens Herm daalde de vraag naar winkelvastgoed, wat te verwachten was, en hadden beleggers een duidelijke voorkeur voor logistiek vastgoed. “De stijging van de huurprijzen ligt in dit segment doorgaans laag, maar eind 2019 was er sprake van een stijging van 4,4%, wat de industriële sector tot de best presterende in Europa maakte. In Nederland stegen de huurprijzen in de distributiehub Venlo-Venray zelfs met 11%, en in de regio Luik was dat 10%.

Voor de komende drie jaar verwacht de strateeg eerder bescheiden prestaties, hoofdzakelijk door de zwakke economische vooruitzichten en de structurele aanpassingen die winkelvastgoed moet doormaken. “Voor kantoren verwachten we een stijging van de huurprijzen van zo’n 0,3%. Voor winkelvastgoed een gemiddelde daling van 0,6% Logistiek vastgoed blijft met een gemiddelde groei van 1% aantrekkelijk, A-locaties kunnen een gemiddelde groei van 1,5% tot 2,5% verwachten.”

Bron: Vastgoedjournaal

Ruimte voor maakindustrie in stad droogt op

De opname van bedrijfsruimte is in 2017 op een recordhoogte van 4,5 miljoen m2 uitgekomen. Eerdere records kwamen uit op een opname van 3,6 miljoen m2 bedrijfsruimte in een jaar.

De leegstand is met 17 procent afgenomen tot 2,8 procent van de voorraad, een niveau dat ver onder de norm ligt van een gezonde bedrijfsruimtemarkt. Cushman & Wakefield roept daarom op tot behoud van de maakindustrie in steden omdat dit van belang is voor levendige steden.

De cijfers over de bedrijfsruimtemarkt staan in de nieuwste editie ‘Nederland Compleet’ van vastgoedadviseur Cushman & Wakefield. Het segment bedrijfsruimte is in het onderzoek onderverdeeld naar industrieel en logistiek vastgoed. De recordopname van industrieel vastgoed van 2 miljoen m2 in 2017 is een stijging van 13 procent ten opzichte van 2016. De opname van logistiek vastgoed steeg afgelopen jaar met maar liefst 39 procent naar 2,5 miljoen m2.

Volgens hoofd research Frank van der Sluys van Cushman & Wakefield bevestigen de cijfers de economische hoogconjunctuur in Nederland. ‘Zowel de maakindustrie als de transport- & logistieksector groeien sterk, net als de banen in de industrie. Door de behoefte aan wonen in steden wordt de maakindustrie steeds meer de stad uitgeduwd waardoor de markt voor industrieel vastgoed daar op dit moment te krap is. Hoewel er behoefte aan woningen is, moeten we waken voor een monocultuur. Onze steden moeten groeien, want naast alle functies die in een stad thuishoren heeft ook de maakindustrie toegevoegde waarde voor een stad.’

Krappe markt
De leegstand van bedrijfsruimte is in een jaar tijd met 17 procent (1,6 miljoen m2) sterk gedaald tot 7,8 miljoen m2. Hiervan betreft 6,6 miljoen m2 industrieel vastgoed en 1,2 miljoen m2 logistiek vastgoed. Afgezet tegen de jaarlijkse ingebruikname ligt het aanbod industrieel vastgoed ruim drie keer hoger. In het segment logistiek vastgoed is de markt met twee keer zoveel vraag als aanbod, zeer krap. De vraag is nog altijd sterk gericht op nieuwe distributiecentra die op maat worden gemaakt.

Nederland weet nog altijd veel logistiek dienstverleners aan zich te binden die vanuit Europese distributiecentra een groot Europees afzetgebied bedienen. Mede doordat deze afzetgebieden steeds groter worden, neemt de behoefte aan grootschalige distributieruimten toe. Deze grote transacties stuwen de opname. Nieuwbouwplannen die nog niet in uitvoering zijn, worden niet meegenomen in het aanbod. Dit blijkt ook uit de top 10 grootste bedrijfsruimtetransacties in 2017. De hele top 10 bestaat uit logistiek vastgoed en in negen gevallen gaat het om nieuwbouw. De grootste transactie vond plaats in Lelystad waar Inditex 170.000 m2 gaat gebruiken.

Geografische spreiding
Door de nadruk op grootschalige transacties is de geografische spreiding van logistiek vastgoed beperkt. In totaal is de opname in 2017 verspreid over 57 plaatsen in Nederland waarmee de top 10 goed is voor 57 procent van de opname. De top 10 plaatsen waar de hoogste opname in logistiek vastgoed heeft plaatsgevonden, is een mix van hotspots waarbij multimodaliteit doorslaggevend is en hotspots waarbij multimodaliteit en de nabijheid van consumenten cruciaal is.

De ingebruikname van industrieel vastgoed kent een veel grotere geografische spreiding. De top 10 is goed voor ‘slechts’ 22 procent van de landelijke opname, maar bestaat ook uit omvangrijke transacties tussen 12.500 en 35.000 m2. De totale opname is verdeeld over 318 plaatsen. In 2017 is in Amsterdam het meeste industriële vastgoed in gebruik genomen, gevolgd door Den Bosch en Rotterdam. De top 10 laat zien dat nabijheid van consumenten cruciaal is.

Hoofd Industrial Jan Verhaegh van Cushman & Wakefield ziet de groei van industrieel vastgoed zich gelijkmatig verdelen over Nederland. ‘Wel geldt dat wij negen industrieel economisch sterke gebieden onderscheiden. Naast de Randstad zien we uitschieters in de regio’s Twente, Zwolle, Arnhem-Nijmegen en Brabant. Op veel plekken in deze regio’s wordt de opname geremd door schaarste aan kwalitatief hoogwaardig aanbod.’

 

Bron: Vastgoed markt

,

Huurgroei op beste winkellocaties

Na jaren van kommer en kwel, waarin spraakmakende faillissementen dagenlang de voorpagina’s domineerden, gaat het weer stukken beter in Nederland winkelland. De stemming onder consumenten is positief en dat uit zich onder andere in stijgende omzetcijfers van veel winkeliers.

Dat blijkt uit de nieuwe Real Estate Strategic Outlook voor Nederland van Deutsche Asset Management. De internationale ketens springen in op de toenemende koopbereidheid en zoeken nu ook hun heil in de middelgrote steden in plaats van uitsluitend te blijven hangen in de Randstad.

Deustche AM voorziet dan ook een huurgroei op de beste winkellocaties. Rendementen zullen die van andere West-Europese landen de komende vijf jaar ‘ver achter zich laten’.

De logistieke vastgoedmarkt wint ondertussen terrein. De vraag naar moderne distributiecentra is groot en de leegstand neemt daardoor af. Er wordt mede vanwege de lage rente steeds meer ontwikkeld en gebouwd op risico. Dit heeft ook gevolgen voor de huurgroei. Toch denkt Deutsche AM dat de huurgroei van het topsegment bovengemiddeld zal zijn omdat het aanbod krap is. Vooral in Amsterdam, dat kampt met een hardnekkig gebrek aan ruimte en waar het online shoppen in rap tempo toeneemt, zijn de huurgroeivooruitzichten voor beleggers in logistiek vastgoed goed.

Ook de kantorenmarkt zit in de lift. In Amsterdam neemt de leegstand snel af en is er de afgelopen jaren nauwelijks bijgebouwd. Ook nu zitten er weinig nieuwe kantoren in de pijplijn. Daarbij moet wel gezegd worden dat de daling in aanbod vooral komt omdat er veel oudere kantoren zijn onttrokken aan de voorraad om te worden omgetoverd tot hotels en woningen. Dus als die trend stopt dan zal de kantorenleegstand weer oplopen. Dit geldt natuurlijk niet voor locaties die erg populair zijn.

Studentenhuisvesting en zorgvastgoed zijn in trek bij beleggers, de rendementen liggen over het algemeen hoger dan in andere vastgoedbeleggingssegmenten.

Bron: Vastgoed Markt &  Real Estate Strategic Outlook

Herstel Nederlandse bedrijfsruimte markt

De Nederlandse bedrijfsruimtemarkt heeft in 2015 een duidelijk herstel te zien gegeven. Er is fors meer geïnvesteerd in Nederlandse bedrijfsruimte, vooral door Angelsaksische partijen.

Daarnaast werd er onder invloed van de verbetering van de economische situatie circa 35% meer oppervlakte aan bedrijfsruimte verkocht en verhuurd dan in 2014. Het aanbod van te koop en te huur staande bedrijfsruimten nam in 2015 licht af. Dit blijkt uit analyse van NVM Business.

NVM-brancheorganisatie-taxatie-en-vastgoed

Forse groei beleggingsvolume nieuwbouw

In 2015 is voor circa 1,37 miljard euro in Nederlandse bedrijfsruimten belegd. Dat is 20% meer dan het jaar ervoor. Deze groei werd voornamelijk veroorzaakt doordat er meer nieuwbouw plaatsvond; het beleggingsvolume in dit segment is daardoor bijna verdubbeld. Van het totale beleggingsvolume kwam 86% uit het buitenland. Evenals vorig jaar waren vooral Angelsaksische partijen actief op de bedrijfsruimte markt.

Opname logistiek vastgoed flink toegenomen

Ook het logistieke vastgoed profiteerde van het marktherstel. De opname van distributiecentra en grootschalige opslagruimten kwam in 2015 uit op circa 1,2 miljoen m². Daarmee is ruim 20% meer vierkante meter logistiek vastgoed verkocht en verhuurd dan het jaar ervoor. De groei van de sector e-commerce is hier een belangrijke aanjager van.

Meer transacties op de bedrijfsruimtemarkt

Gemeten in objecten vanaf 100 m² kwam de opname van bedrijfsruimten in totaal uit op circa 5,9 miljoen m², tegen 4,3 miljoen m² in 2014. Niet alleen werd er een groter oppervlakte opgenomen, ook het aantal transacties zat in de lift. Er vonden circa 12% meer transacties plaats dan in het voorgaande jaar.

Aanbod sinds jaren licht afgenomen

Ook aan de aanbodzijde was het herstel van de bedrijfsruimtemarkt zichtbaar. Eind 2015 stond in totaal circa 15,4 miljoen m² aan bedrijfsruimte te koop of te huur, een daling van 1,9% ten opzichte van het jaar ervoor. De daling van het aanbod deed zich voornamelijk voor in het logistieke segment. Eind 2015 stond er 2,5 miljoen m² aan logistiek vastgoed in aanbod, 15% minder dan in dezelfde periode een jaar eerder.

Structureel aanbod blijft groeien

Ondanks de afname van het aanbod is het structurele aanbod in 2015 verder gegroeid. Van het totale aantal bedrijfsruimten dat eind 2015 beschikbaar was, stond 20% meer dan drie jaar te koop of te huur. Daarvan werd 7% meer dan vijf jaar aangeboden. Het structurele aanbod bevindt zich vooral in de grootschalige, oudere bedrijfsruimten. Zowel huur- als koopobjecten stonden in 2015 gemiddeld iets langer in aanbod dan in 2014.

Huur- en koopprijzen stabiel

De gemiddelde huurprijs voor bestaande en nieuwbouw bedrijfsruimte bleef stabiel in 2015. Ook de koopprijzen voor bedrijfsruimten bleven met een minimale daling van 1,3% ten opzichte van 2014 op niveau.

Verwachtingen voor 2016

De verwachtingen voor het komende jaar zijn positief. NVM Business verwacht dat het aanbod van bedrijfsruimte verder zal afnemen. Tevens zal onder invloed van de groei van de logistieke sector in met name Noord-Brabant, de opname een verdere stijging te zien geven. Door de toenemende vraag naar bedrijfsruimte wordt verwacht dat de prijzen in 2016 een licht herstel zullen laten zien.

Over NVM Business

De NVM is in Nederland de grootste vereniging voor makelaars en taxateurs. Zij geeft via educatie en research doelgerichte ondersteuning aan de aangesloten leden. Daarnaast zorgt zij voor belangenbehartiging richting overheid en politiek. De vakgroep NVM Business is gespecialiseerd in commercieel vastgoed – kantoren, bedrijfsgebouwen, winkels en horeca – en bestaat uit ruim 700 makelaars die zich onderscheiden door hun uitgebreide kennis van de regio’s waarin zij actief zijn. Door verdere professionalisering en het bevorderen van integriteit wil NVM Business de autoriteit worden op het gebied van commercieel vastgoed in Nederland.

Bron: NVM

Taxateur zakelijk vastgoed is aangesloten bij het NVM

,

Rapport: meer vraag naar Nederlands logistiek vastgoed

Na een aantal magere jaren krijgen buitenlandse beleggers weer interesse voor Nederlands logistiek vastgoed. Deutsche Asset & Wealth Management tipt vooral Amsterdam en Rotterdam, waar de leegstand het snelst daalt.

Het Duitse fondshuis besteedt in een halfjaarlijkse visie op de Europese vastgoedmarkt uitgebreid aandacht aan de Nederlandse markt. Na de woning- en kantorenmarkt, zit ook logistiek weer in de lift, wijst de analyse uit.

Bedrijventerreinen

Veel Nederlanders zullen bij logistiek vastgoed denken aan het overaanbod aan bedrijventerreinen, ooit door lokale bestuurders gezien als een ideale melkkoe voor het spekken van de gemeentekas. Voor een deel hiervan zal sloop de enige oplossing blijken.

Deutsche AWM wijst echter op de aantrekkende internationale handel. De vraag naar logistiek industrieel vastgoed neemt daardoor sterk toe, is de verwachting. Het fondshuis kijkt vooral naar logistiek vastgoed in Amsterdam en Rotterdam, waar de leegstand de afgelopen jaren het snelst is gedaald.

Meer transacties

Onderliggend zijn de investeringen in Nederlands vastgoed, vooral in de kantorenmarkt, aangetrokken. Bovendien is het aantal transacties aanzienlijk gestegen.

In het eerste kwartaal van 2015 was het rendement op vastgoed in Nederland 5,2 procent op jaarbasis, becijferde Deutsche AWM. Dit is het hoogste rendement sinds de economische neergang.

Terwijl de consolidatie in de sterk gefragmenteerde kantorenmarkt aanhoudt, kunnen er in specifieke gevallen instapmogelijkheden ontstaan. Tegelijk zullen perifere locaties op de langere termijn last houden van overaanbod.

Centrale locaties

Deutsche AWM waarschuwt dat de veroudering van het bestaande aanbod is in Nederland waarschijnlijk hoger dan elders in Europa. Het meest aantrekkelijk zijn kleine en middelgrote objecten op centrale locaties met diverse huurders.

Download het gehele rapport op www.fondnieuws.nl (Bron)