Tag Archief van: Frank van der Sluys

Ruimte voor maakindustrie in stad droogt op

De opname van bedrijfsruimte is in 2017 op een recordhoogte van 4,5 miljoen m2 uitgekomen. Eerdere records kwamen uit op een opname van 3,6 miljoen m2 bedrijfsruimte in een jaar.

De leegstand is met 17 procent afgenomen tot 2,8 procent van de voorraad, een niveau dat ver onder de norm ligt van een gezonde bedrijfsruimtemarkt. Cushman & Wakefield roept daarom op tot behoud van de maakindustrie in steden omdat dit van belang is voor levendige steden.

De cijfers over de bedrijfsruimtemarkt staan in de nieuwste editie ‘Nederland Compleet’ van vastgoedadviseur Cushman & Wakefield. Het segment bedrijfsruimte is in het onderzoek onderverdeeld naar industrieel en logistiek vastgoed. De recordopname van industrieel vastgoed van 2 miljoen m2 in 2017 is een stijging van 13 procent ten opzichte van 2016. De opname van logistiek vastgoed steeg afgelopen jaar met maar liefst 39 procent naar 2,5 miljoen m2.

Volgens hoofd research Frank van der Sluys van Cushman & Wakefield bevestigen de cijfers de economische hoogconjunctuur in Nederland. ‘Zowel de maakindustrie als de transport- & logistieksector groeien sterk, net als de banen in de industrie. Door de behoefte aan wonen in steden wordt de maakindustrie steeds meer de stad uitgeduwd waardoor de markt voor industrieel vastgoed daar op dit moment te krap is. Hoewel er behoefte aan woningen is, moeten we waken voor een monocultuur. Onze steden moeten groeien, want naast alle functies die in een stad thuishoren heeft ook de maakindustrie toegevoegde waarde voor een stad.’

Krappe markt
De leegstand van bedrijfsruimte is in een jaar tijd met 17 procent (1,6 miljoen m2) sterk gedaald tot 7,8 miljoen m2. Hiervan betreft 6,6 miljoen m2 industrieel vastgoed en 1,2 miljoen m2 logistiek vastgoed. Afgezet tegen de jaarlijkse ingebruikname ligt het aanbod industrieel vastgoed ruim drie keer hoger. In het segment logistiek vastgoed is de markt met twee keer zoveel vraag als aanbod, zeer krap. De vraag is nog altijd sterk gericht op nieuwe distributiecentra die op maat worden gemaakt.

Nederland weet nog altijd veel logistiek dienstverleners aan zich te binden die vanuit Europese distributiecentra een groot Europees afzetgebied bedienen. Mede doordat deze afzetgebieden steeds groter worden, neemt de behoefte aan grootschalige distributieruimten toe. Deze grote transacties stuwen de opname. Nieuwbouwplannen die nog niet in uitvoering zijn, worden niet meegenomen in het aanbod. Dit blijkt ook uit de top 10 grootste bedrijfsruimtetransacties in 2017. De hele top 10 bestaat uit logistiek vastgoed en in negen gevallen gaat het om nieuwbouw. De grootste transactie vond plaats in Lelystad waar Inditex 170.000 m2 gaat gebruiken.

Geografische spreiding
Door de nadruk op grootschalige transacties is de geografische spreiding van logistiek vastgoed beperkt. In totaal is de opname in 2017 verspreid over 57 plaatsen in Nederland waarmee de top 10 goed is voor 57 procent van de opname. De top 10 plaatsen waar de hoogste opname in logistiek vastgoed heeft plaatsgevonden, is een mix van hotspots waarbij multimodaliteit doorslaggevend is en hotspots waarbij multimodaliteit en de nabijheid van consumenten cruciaal is.

De ingebruikname van industrieel vastgoed kent een veel grotere geografische spreiding. De top 10 is goed voor ‘slechts’ 22 procent van de landelijke opname, maar bestaat ook uit omvangrijke transacties tussen 12.500 en 35.000 m2. De totale opname is verdeeld over 318 plaatsen. In 2017 is in Amsterdam het meeste industriële vastgoed in gebruik genomen, gevolgd door Den Bosch en Rotterdam. De top 10 laat zien dat nabijheid van consumenten cruciaal is.

Hoofd Industrial Jan Verhaegh van Cushman & Wakefield ziet de groei van industrieel vastgoed zich gelijkmatig verdelen over Nederland. ‘Wel geldt dat wij negen industrieel economisch sterke gebieden onderscheiden. Naast de Randstad zien we uitschieters in de regio’s Twente, Zwolle, Arnhem-Nijmegen en Brabant. Op veel plekken in deze regio’s wordt de opname geremd door schaarste aan kwalitatief hoogwaardig aanbod.’

 

Bron: Vastgoed markt

,

Structureel aanbod Kantoor markt blijft stabiel

Structureel aanbod Kantoor markt blijft stabiel

Medio 2015 was 8,4 miljoen vierkante meter kantoor ruimte beschikbaar op de markt. Hiervan wordt bijna 2,9 miljoen vierkante meter al drie jaar of langer achtereen aangeboden. Dit structurele aanbod vormt hiermee ruim een derde van het totale aanbod. Dit aandeel is de afgelopen jaren ook groter geweest. Zo stond eind 2012 ruim 3 miljoen vierkante meter structureel in aanbod. Ultimo 2015 komt het structurele aanbod 150.000 vierkante meter lager uit, aldus de schatting van DTZ Zadelhoff.

De verversingsgraad van het aanbod – aanbod dat nog geen jaar op de markt wordt aangeboden – ontwikkelt zich door de jaren heen redelijk stabiel. In 2015 kwam 2,8 miljoen vierkante meter kantoorruimte in aanbod. Dit vormt, samen met de 5,6 miljoen vierkante meter die langer dan een jaar wordt aangeboden, het totale aanbod aan kantoorruimte in Nederland. De afdeling Research van DTZ Zadelhoff registreert de tijdsduur dat kantoren aan de markt worden aangeboden. In maart 2010 resulteerde deze informatie tot de publicatie ‘Het aanbod veroudert’. Destijds stond 1,9 miljoen vierkante meter kantoor structureel in aanbod. Nu vijf jaar later is daar 1 miljoen vierkante meter bijgekomen. Het structurele aanbod is verdeeld over 1.250 objecten en vormt 34% van het totale aanbod in Nederland.

aanbod-kantorenmarkt 2015 bedrijf onderzoek dtf

Het is duidelijk dat wanneer een kantoor een aantal jaren niet op interesse kan rekenen, het in de meeste gevallen niet past bij de eisen van de moderne kantoorgebruiker. Doordat momenteel veel kantoorruimte beschikbaar is, hebben organisaties de mogelijkheid een kwalitatieve keuze te maken. Frank van der Sluys, als associate director verantwoordelijk voor Research bij DTZ Zadelhoff: “De ontwikkeling van de opname geeft duidelijk weer welke kantoren populair zijn bij kantoorgebruikers, terwijl de ontwikkeling van het structurele aanbod weergeeft welke kantoren dat niet zijn. Voor kantoren die drie jaar of langer op de markt worden aangeboden, geldt dat zij overbodig zijn. Vaak wordt gedacht dat vooral de technische staat van dit vastgoed te wensen overlaat waardoor interesse uitblijft. Toch zijn er ook kantoren waar niet veel aan mankeert, behalve dan dat ze op een plek staan waar simpelweg geen vraag naar kantoorruimte is. Er is blijkbaar voldoende alternatieve kantoorruimte beschikbaar om de vraag van kantoorgebruikers elders te beantwoorden.”

De afgelopen jaren lijkt het besef gegroeid dat kantoren die structureel worden aangeboden in de huidige functie niet meer meedoen en wordt steeds vaker door eigenaren naar oplossingen gezocht. Tussen 2007 en 2012 groeide het structureel aanbod stelselmatig tot een niveau van ruim 3 miljoen vierkante meter eind 2012. Daarna is het juist afgenomen en komt ultimo 2015 naar schatting 150.000 vierkante meter lager uit.

Diverse transformaties en onttrekkingen liggen hieraan ten grondslag, denk daarbij aan de aansprekende voorbeelden als het voormalige Philips Lighting kantoor in Eindhoven of Diemervijver in Diemen. Van der Sluys: “Hoewel dergelijke voorbeelden al snel in het oog springen, vinden wij het een goed teken dat er juist ook steeds meer voorbeelden te vinden zijn van kleinschalige transformaties. Zo is rondom het centrum van Nieuwegein een aantal verouderde kantoren succesvol getransformeerd tot woningen. Juist deze voorbeelden die wat minder in het oog springen, geven ons het gevoel dat de markt echt haar werk doet.”

 

bron: www.dtz.nl