Berichten

Kantorenleegstand daalt met 12 procent

De opname van kantoorruimte is in 2016 uitgekomen op 1,26 miljoen vierkante meter in Nederland. Daarmee is sprake van een groei van ruim 4 procent in een jaar tijd, zo blijkt uit cijfers van Cushman & Wakefield.

Van de landelijke kantooropname is voor het eerst meer dan de helft gerealiseerd in de vijf grootste steden (G5) van Nederland. De eerder geconstateerde concentratiebeweging op de Nederlandse kantorenmarkt zet door en sluit daarmee aan bij de mondiale trend dat marktdynamiek zich steeds nadrukkelijker manifesteert in kernsteden.

Niet eerder was de opname in de vijf grootste steden van Nederland hoger dan de opname in de overige 385 gemeenten in Nederland. Vooral Amsterdam is populair bij kantoorgebruikers. 31 procent (387.000 m²) van de landelijke opname in 2016 heeft in de hoofdstad plaatsgevonden waarmee sprake is van de hoogste opname sinds 2007. Destijds bedroeg de opname 487.000 m², maar daarmee was de stad goed voor slechts 20 procent van de landelijke opname.

Na Amsterdam is Rotterdam met 9 procent de gemeente met het grootste gemeentelijke aandeel van de landelijke opname in 2016, gevolgd door Utrecht met 7 procent, Eindhoven met 4 procent en Den Haag met 3 procent Vanaf 2012 is al zichtbaar dat Eindhoven aan aandeel wint. Qua kantorendynamiek kan dan ook worden gesproken van de ‘G5’ die samen goed zijn voor 54 procent van de totale opname.

Vorig jaar daalde de kantorenleegstand voor het eerst sinds 2008. Nu is duidelijk dat deze tendens versterkt heeft doorgezet. De leegstand daalde in 2016 met ruim 900.000 m² en het leegstandsniveau komt met 6,9 miljoen vierkante meter 12 procent lager uit dan vorig jaar.

In de vijf grootste kantorengemeenten daalde ook de leegstand ten opzichte van vorig jaar. Vooral in Amsterdam is sprake van een sterke daling waardoor in de hoofdstad de leegstand uitkomt op 11,1 procent. Van de vijf gemeenten kent Utrecht met 10,8 procent nog altijd het laagste leegstandspercentage.De opname van bedrijfsruimte kwam in 2016 met een totaal van 3,57 miljoen vierkante meter 12% hoger uit dan in 2015. Logistiek vastgoed heeft een grote invloed op de groei. In 2016 is voor 1,8 miljoen vierkante meter aan logistiek vastgoed opgenomen. Dat is 400.000 m² meer dan in 2015.

Op de Nederlandse bedrijfsruimtemarkt hebben de activiteiten van logistiek dienstverleners een grote invloed op de marktdynamiek. De afgelopen jaren waren vooral nieuwe distributiecentra in Noord-Brabant en Limburg in trek bij logistiek dienstverleners die een Europese scope hebben. Veel centra worden op maat gemaakt, maar momenteel zijn er ook veel speculatieve plannen. Alleen in Noord-Brabant al bedraagt de omvang van deze plannen 1,5 miljoen vierkante meter.

In 2016 is sprake van meer geografische differentiatie. Zo groeide de vraag in de regio’s Haarlemmermeer en Arnhem-Nijmegen explosief. Dit is ook terug te zien in de top-10 omvangrijke transacties. De twee grootste transacties van 2016 vonden beiden plaats op Park 15 in Nijmegen. Lidl nam hier 64.000 m² op en Nabuurs/Heinz 61.700 m².

/door

Bouwvolume Eindhoven steekt Amsterdam naar de kroon

In de regio Amsterdam is vanaf 2002 veruit het meeste gebouwd in Nederland. Eindhoven en omgeving is de laatste vijf jaar een van de sterkste groeiers. Dat blijkt uit onderzoek van Bureau Louter in opdracht van Cobouw.

150.000 bouwprojecten zijn bekeken voor het grote Regio-Onderzoek: woningbouw, utiliteitsbouw en combinatieprojecten. Binnen een straal van 25 tot 50 kilometer van Amsterdam vindt de laatste vijftien jaar de meeste bouwactiviteit plaats. De scheidslijn loopt langs Zaanstad, Haarlem, Almere en Utrecht.

Utrecht kent als afzonderlijke gemeente de hoogste bouwdynamiek tussen 2002 en 2016. Groot Amsterdam heeft haar hoge klassering voor een deel te danken aan Schiphol. Bij de luchthaven vindt de meeste utiliteitsbouw plaats. De stad Amsterdam is vierde op de ranglijst met woningbouwgemeenten.

Maar ook nabijgelegen gemeenten als Aalsmeer, Uithoorn, Almere bleken vanaf 2002 vruchtbare grond voor bouwprojecten. Sinds 2014 is Amsterdam bouwhoofdstad. Na de Haarlemmermeer worden de meeste utiliteitsgebouwen in de nabijgelegen hoofdstad neergezet. Rotterdam volgt, dankzij haar haven, als derde, gevolgd door distributieknooppunt Venlo.

West-Brabant en Heerenveen telden de laatste jaren ook veel bouwprojecten. Zo leverde Sprangers in Roosendaal een distributiecentrum voor Primark op, en deed Van der Ven datzelfde eerder voor Lidl in Heerenveen. ‘Als je door je oogharen naar de Bouwberichten kijkt zie je een relatie tussen de ontwikkeling van de bouwomzet per regio en de economische en bevolkingsdynamiek’, zegt onderzoeker en ruimtelijk econoom Peter Louter.

Westland is tweede in de lijst met grootste woningbouwers van de afgelopen vijftien jaar. En Almere derde. Westland? ‘Ja, dat heeft in Wateringen een forse Vinex-locatie. En het is er altijd druk door de kassen’, zegt Louter. De gemeente Amsterdam is slechts vierde op de woningbouwlijst. Amersfoort, Den Bosch, Zaanstad, Ede, Zoetermeer en Nijmegen maken de top tien compleet. Ook dat zijn vaak gemeenten met Vinex-locaties.

Terwijl Flevoland in troebel vaarwater verkeert, zijn de vooruitzichten in en rond Eindhoven juist heel gunstig. Daar worden na een rustige periode aan het begin van het millennium sinds 2011 juist steeds meer bouwprojecten geteld. De Eindhovense regio profileert zich als Brainport, een toptechnologieregio. Met de High Tech Campus, ASML en Philips als paradepaardjes. Naast de goedlopende utiliteitsbouw groeit ook de woningbouw vanaf 2011 opvallend snel. De stad heeft ook opvallend veel grote combinatieprojecten, onder andere op Strijp-S, het voormalige bedrijfsterrein van Philips. Eindhoven klom van plaats 36 naar plaats 4 in de lijst met actiefste bouwgemeenten.

bron:

http://www.bureaulouter.nl

http://www.cobouw.nl

/door
,

Structureel aanbod Kantoor markt blijft stabiel

Structureel aanbod Kantoor markt blijft stabiel

Medio 2015 was 8,4 miljoen vierkante meter kantoor ruimte beschikbaar op de markt. Hiervan wordt bijna 2,9 miljoen vierkante meter al drie jaar of langer achtereen aangeboden. Dit structurele aanbod vormt hiermee ruim een derde van het totale aanbod. Dit aandeel is de afgelopen jaren ook groter geweest. Zo stond eind 2012 ruim 3 miljoen vierkante meter structureel in aanbod. Ultimo 2015 komt het structurele aanbod 150.000 vierkante meter lager uit, aldus de schatting van DTZ Zadelhoff.

De verversingsgraad van het aanbod – aanbod dat nog geen jaar op de markt wordt aangeboden – ontwikkelt zich door de jaren heen redelijk stabiel. In 2015 kwam 2,8 miljoen vierkante meter kantoorruimte in aanbod. Dit vormt, samen met de 5,6 miljoen vierkante meter die langer dan een jaar wordt aangeboden, het totale aanbod aan kantoorruimte in Nederland. De afdeling Research van DTZ Zadelhoff registreert de tijdsduur dat kantoren aan de markt worden aangeboden. In maart 2010 resulteerde deze informatie tot de publicatie ‘Het aanbod veroudert’. Destijds stond 1,9 miljoen vierkante meter kantoor structureel in aanbod. Nu vijf jaar later is daar 1 miljoen vierkante meter bijgekomen. Het structurele aanbod is verdeeld over 1.250 objecten en vormt 34% van het totale aanbod in Nederland.

aanbod-kantorenmarkt 2015 bedrijf onderzoek dtf

Het is duidelijk dat wanneer een kantoor een aantal jaren niet op interesse kan rekenen, het in de meeste gevallen niet past bij de eisen van de moderne kantoorgebruiker. Doordat momenteel veel kantoorruimte beschikbaar is, hebben organisaties de mogelijkheid een kwalitatieve keuze te maken. Frank van der Sluys, als associate director verantwoordelijk voor Research bij DTZ Zadelhoff: “De ontwikkeling van de opname geeft duidelijk weer welke kantoren populair zijn bij kantoorgebruikers, terwijl de ontwikkeling van het structurele aanbod weergeeft welke kantoren dat niet zijn. Voor kantoren die drie jaar of langer op de markt worden aangeboden, geldt dat zij overbodig zijn. Vaak wordt gedacht dat vooral de technische staat van dit vastgoed te wensen overlaat waardoor interesse uitblijft. Toch zijn er ook kantoren waar niet veel aan mankeert, behalve dan dat ze op een plek staan waar simpelweg geen vraag naar kantoorruimte is. Er is blijkbaar voldoende alternatieve kantoorruimte beschikbaar om de vraag van kantoorgebruikers elders te beantwoorden.”

De afgelopen jaren lijkt het besef gegroeid dat kantoren die structureel worden aangeboden in de huidige functie niet meer meedoen en wordt steeds vaker door eigenaren naar oplossingen gezocht. Tussen 2007 en 2012 groeide het structureel aanbod stelselmatig tot een niveau van ruim 3 miljoen vierkante meter eind 2012. Daarna is het juist afgenomen en komt ultimo 2015 naar schatting 150.000 vierkante meter lager uit.

Diverse transformaties en onttrekkingen liggen hieraan ten grondslag, denk daarbij aan de aansprekende voorbeelden als het voormalige Philips Lighting kantoor in Eindhoven of Diemervijver in Diemen. Van der Sluys: “Hoewel dergelijke voorbeelden al snel in het oog springen, vinden wij het een goed teken dat er juist ook steeds meer voorbeelden te vinden zijn van kleinschalige transformaties. Zo is rondom het centrum van Nieuwegein een aantal verouderde kantoren succesvol getransformeerd tot woningen. Juist deze voorbeelden die wat minder in het oog springen, geven ons het gevoel dat de markt echt haar werk doet.”

 

bron: www.dtz.nl

/door
,

BAM realiseert Smart Services Campus Heerlen

Stichting Pensioenfonds ABP heeft BAM Bouw en Techniek regio Zuid opdracht verleend voor de revitalisatie van gebouw GKII in Heerlen tot Smart Services Campus.

Hiermee is een bedrag gemoeid van ruim 10 miljoen euro. BAM is al begonnen met de werkzaamheden en verwacht het gebouw met totale oppervlakte van 21.000 m2 voorjaar 2016 op te leveren. De Smart Services Campus in Heerlen is een initiatief van de provincie Limburg, pensioenbedrijf APG en Universiteit Maastricht en is erop gericht de in de regio aanwezige deskundigheid op het gebied van financiële, administratieve en informatieve dienstverlening te versterken en verder te ontwikkelen.

Het doel is 2.000 tot 2.500 nieuwe banen te realiseren met tientallen start ups, spin offs en nieuwe bedrijven. De werkzaamheden van BAM omvatten onder meer de bouw van een nieuwe entree met luifel en de uitbreiding van het restaurant. Tussen de eerste en tweede verdieping wordt een atrium gecreëerd. De tweede verdieping wordt ingericht met flexibele kantoorruimten en een ‘community floor’. BAM past ook de installaties in het gehele gebouw aan. Het ontwerp is van architecten diederendirrix uit Eindhoven.

Smart service hub heerlen APG

In 2014 stond in De Limburger het volgende artikel.

Pensioenbedrijf APG en Universiteit Maastricht investeren samen 100 miljoen euro in een Smart Services Campus in Heerlen.

De campus, die op termijn 2000 tot 2500 nieuwe banen kan opleveren, krijgt een vliegende start omdat APG al twee bedrijven heeft aangetrokken. Het gaat om Accenture (advies) en Conclusion (ICT). Beide bedrijven zijn op termijn goed voor 400 banen. APG zegt met nog twee andere partijen in onderhandeling te zijn.

De campus wordt gehuisvest in GKII, een groot leegstand kantoor van APG langs de autosnelweg in Heerlen. Het pensioenbedrijf ziet de campus als een mogelijkheid om jeugdig talent aan zich te binden, dat de onderneming aan nieuwe, slimme digitale verdienmodellen voor de toekomst helpt.

Om die reden start de UM vier ICT-achtige opleidingen aan de campus, waar over enkele jaren tweehonderd studenten per jaar studeren. Ook komen er universitaire onderzoeksgroepen voor fundamenteel en toegepast onderzoek. De UM werkt daarbij samen met Zuyd Hogeschool en de Open Universiteit. Eind dit jaar moeten alle formaliteiten afgerond zijn, zodat volgend jaar de campus concreet gestalte krijgt en eind 2015 alle faciliteiten aanwezig zijn.

APG-topman Dick Sluimers toonde zich gisteren een blij man. In de markt bestaat volgens hem veel interesse voor de open innovatiecampus in Heerlen. De internationale ligging van Limburg helpt daarbij, zei hij. Volgens gedeputeerde Twan Beurskens (VVD, Economie) zorgt de betrokkenheid van APG voor vertrouwen. „Als zo’n grote speler meedoet, willen wij ook graag van de partij zijn.”

De provincie investeert niet alleen in deze Heerlense Smart Services Campus, maar ook in de Green port Campus in Venlo.

Bronnen:

http://www.limburger.nl

http://www.smartserviceshub.nl

Vastgoed Nieuws

/door