Tag Archief van: kpmg

Financieringsgat voor vastgoedleningen tot € 20 miljoen

De grote Nederlandse financiers verstrekken minder vastgoedleningen onder de € 20 miljoen. Traditionele banken tonen steeds minder belangstelling voor onroerend goed en alternatieve financiers zijn vooral geïnteresseerd in óf relatief kleine leningen óf relatief grote leningen. Het gevolg is dat in Nederland een fors gat ontstaat voor het financieren van vastgoed tussen € 5 en € 20 miljoen, zo blijkt uit onderzoek van KPMG.

Onlangs interviewde de redactie van Vastgoedjournaal circa 20 vastgoedfinanciers waaronder alternatieve partijen. Resultaat: een uitgebreid overzicht over de stand van zaken, waar u moet zijn en welke trends in de nabije toekomst zijn te verwachten.

“Steeds minder banken in Nederland vinden de financiering van vastgoed van groot strategisch belang”, zegt Frank Mulders van KPMG Real Estate Advisory. “En als zij al belangstelling hebben, is dat met name voor het financieren van beleggingsobjecten en veel minder voor het financieren van ontwikkelingsprojecten.”

Uit de Property Lending Barometer 2019 van KPMG, een onderzoek naar het sentiment voor vastgoedfinanciering bij zeventig Europese banken in vijftien Europese landen, blijkt dat 60% van de Nederlandse banken vastgoedfinanciering strategisch niet belangrijk vindt. Verder blijkt uit het onderzoek dat in de eerste zes maanden van dit jaar in Nederland 22% minder in onroerend goed werd geïnvesteerd dan in het eerste half jaar van 2018.

Duitsland en VK domineren vastgoedinvesteringen
Niet alleen in Nederland namen de investeringen af. Ook in Europa was sprake van een aanzienlijke daling. In Europa werd in de eerste zes maanden van dit jaar voor een bedrag van € 114,3 miljard in vastgoed geïnvesteerd, 15% minder dan in de eerste helft van 2018.

Mulders: “Deze daling heeft vooral te maken met de gematigde economische vooruitzichten, de politieke onzekerheid, een tekort aan geschikte activa en de veranderde behoefte in Europa. In Europa waren overigens grote verschillen zichtbaar. Duitsland en het Verenigd Koninkrijk waren in de eerste zes maanden van 2019 goed voor bijna de helft van het totale Europese transactievolume. Toch was ook in deze landen sprake van een daling. In het Verenigd Koninkrijk waren met name de steeds grotere politieke onzekerheid rond Brexit en een weinig actieve retailsector van invloed op de vastgoedinvesteringen. Europees gezien zijn kantoorgebouwen nog altijd het meest in trek bij investeerders, gevolgd door woningen en winkels.”

Kredietverlening in de lift
“Als wij kijken naar de kredietverlening door banken in het algemeen, dan zien wij dat sinds 2014 in heel Europa sprake is van aanhoudende groei”, constateert Mulders. “Vooral als gevolg van een versoepeling van de leningsvoorwaarden en de aanhoudende vraag voor alle categorieën leningen. Deze trend zal dit jaar naar verwachting doorzetten door de steeds grotere concurrentie op de markt, concurrentie die vooral in de grootste landen van het eurogebied bijdraagt ​​aan eenvoudiger kredietvoorwaarden.”

“Het rentebeleid van de Europese Centrale Bank heeft bovendien al een aantal jaren een positief effect op de financieringsmogelijkheden in Europa en speelt ook een belangrijke rol in de verbetering van de vooruitzichten voor bankleningen. Ook de druk op de banken om hun balans te consolideren en meer niet-renderende leningportefeuilles te verkopen, blijft een belangrijke rol spelen. In de eerste helft van 2019 verkochten Europese banken voor een totaal bedrag van € 50 miljard aan ‘non-performing loans’.”

Alternatieve financiers
Als het gaat om traditionele vastgoedfinanciering zien banken vooral de concurrentie van niet-lokale commerciële banken toenemen. Mulders: “Vooral in Centraal en Oost-Europa. In andere Europese landen zien banken durfkapitaal- en schuldfondsen als de belangrijkste concurrenten. Ook in Nederland zien wij steeds meer alternatieve financiers toetreden tot de vastgoedmarkt. Vaak zijn dit fondsen die zich focussen op een bepaalde niche. Om een positie op de markt te verwerven en de hogere rendementseis te rechtvaardigen zijn zij veelal bereid een groter gedeelte van de vastgoedinvestering te financieren. Het totale volume van deze financiers is mede door de specifieke focus die zij hanteren echter te beperkt om het geschetste financieringsgat op korte termijn op te vangen”.

Bron: Vastgoedjournaal

 

Meer vraag naar Nederlands kantoorvastgoed

De investeringen in Nederlands kantoorvastgoed zijn in de eerste zes maanden van 2016 fors toegenomen.

In de eerste helft van het jaar is voor een bedrag van 2,3 miljard euro in Nederlandse kantoorgebouwen geïnvesteerd, een toename van 146 procent ten opzichte van de eerste zes maanden van 2015. Dit blijkt uit de European Real Snapshot van KPMG, een halfjaarlijks onderzoek naar de ontwikkelingen in de Europese vastgoedsector.

dtz-zadelf-cushman-and-wakefield-cijfers-2016-vraag-kantoren-nederland

De leegstand van kantoorruimte nam in deze periode af met 5,4 procent naar 15 procent. Door de groeiende belangstelling ontstaat er steeds groter tekort aan kwalitatief hoogwaardige kantoorruimte op belangrijke locaties, zoals de Amsterdamse Zuidas. De investeringen in winkelvastgoed daalden daarentegen in het eerste halfjaar van 2016 met 40 procent tot 0,8 miljard euro. In de eerste zes maanden van 2015 werd nog voor een bedrag van 1,3 miljard euro in winkelruimte geïnvesteerd. Daarnaast nam de leegstand toe met 7,1 procent, vooral op de secundaire locaties.

‘De ontwikkelingen in het Nederlandse kantoorvastgoed Nederland vormen een groot contrast met de bewegingen die we op andere locaties in de Europese markt zien, bijvoorbeeld in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk’, zegt Sander Grunewald van KPMG. Grunewald: ‘Zo daalden de investeringen in Duits kantoorvastgoed in de eerste zes maanden van dit jaar met 18 procent tot 7,6 miljard euro. In Duitsland kwam dit met name door beperkingen in het kwalitatief hoogwaardige aanbod. Het aantal transacties nam wel toe, maar het totale volume nam af. In het Verenigd Koninkrijk nam vooral als gevolg van Brexit juist de belangstelling voor vastgoed fors af. Het vertrouwen is duidelijk minder geworden en beleggers kijken bij mogelijke investeringen steeds kritischer naar het sentiment dat onder mogelijke huurders leeft.’

Vergeleken met de eerste zes maanden van 2015 daalden de totale investeringen in Europees vastgoed in de eerste helft van dit jaar met 30 procent tot 107,5 miljard euro. Grunewald: ‘De onzekerheid die voortvloeit uit het besluit van het Verenigd Koninkrijk om de Europese Unie te verlaten heeft er duidelijk toe geleid dat de risicobereidheid van investeerders is afgenomen. Daarnaast is door het steeds beperkter beschikbaar zijn van kwalitatief hoogwaardige objecten, de concurrentie tussen investeerders verder toegenomen en zijn de aanvangsrendementen van het topvastgoed verder gedaald. Deze combinatie van factoren heeft geleid tot een afname in het volume van de transacties. Vanzelfsprekend heeft het Britse vastgoed de grootste gevolgen ondervonden van de Brexit. In het tweede kwartaal van dit jaar namen de totale investeringen af met 53. In Londen daalden de investeringen zelfs met 75%. In een aantal andere landen, zoals Italië, Zweden en Spanje, trokken de investeringen in vastgoed echter aan.’

,

Banken verwachten concurrentie vastgoedfinanciers

Nederlandse banken verwachten dat de totale vastgoedleningenportefeuille in ons land de komende jaren zal groeien.

Volgens de banken krijgen alternatieve financiers echter een steeds groter deel van de vastgoedportefeuilles in handen.

De banken zien de toename van de eigen vastgoedportefeuille daarom geen gelijke tred houden met de landelijke ontwikkeling. Dat schrijft KPMG in de zevende editie van zijn Property Lending Survey. In de editie van 2016 voorziet zo’n 80 procent van de Nederlandse banken dat de omvang van de totale portefeuille van vastgoedleningen de komende anderhalf jaar zal toenemen. Slechts 60 procent verwacht echter dat de eigen portefeuille zal groeien.

‘Het verschil tussen de verwachte groei van de eigen portefeuille en de groei van de totale markt wordt naar verwachting opgevuld door alternatieve financieringsbronnen’, zegt Frank Mulders van KPMG Real Estate Advisory. ‘In Nederland worden niet-Nederlandse commerciële banken als steeds grotere concurrenten van de traditionele banken gezien als het gaat om de financiering van vastgoed. En ook verzekeraars en pensioenfondsen eisen een steeds groter deel van de Nederlandse markt op.’

property-lending-barometer-2016-kpmg

Door de toenemende belangstelling voor vastgoed, neemt ook de vraag naar vastgoedfinanciering toe. Mulders: ‘Het aanbod van financiering is echter beperkt door het relatief geringe aantal vastgoedfinanciers in Nederland. Dit biedt dus kansen voor alternatieve verstrekkers van financiering.’ Overigens beschikken Nederlandse banken ondanks het verbeterde sentiment nog steeds over een portefeuille problematische leningen die zo’n 5 tot 7 procent van de totale portefeuille uitmaakt. Dit percentage ligt aanzienlijk hoger dan in bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk en Duitsland.

In deze landen zijn de meeste banken eerder gestart met de afbouw van hun problematische lening portefeuille. De onderzochte Nederlandse banken verwachten dat zo’n 65 procent van hun portefeuille problematische leningen succesvol kan worden geherstructureerd. Daarnaast hebben de verbeterde vooruitzichten en met name de beschikbare liquiditeit ervoor gezorgd dat het verschil tussen de marktprijs voor niet-presterende leningen en de boekwaarde is afgenomen, met meer transacties tot gevolg. (MvL)

Bronnen:

www.vastgoedmarkt.nl

Rapport Property Lending Barometer 2016 van KPMG